articles3/0-pa.book(保存済みの内容) … 編集へ / ファイル一覧へ

自然数の公理と算術
import 0.book

自然数を公理で与える本が共通に使う準備。

1 自然数の公理

1.1 andの縦表記

abbr … \(\begin{cases} P_{1} \\ \vdots \\ P_{\tt n} \end{cases}\) ≈ \(( P_{1} ) , \cdots , ( P_{\tt n} )\)

1.2 公理

自然数は作らず、無定義語 \(\mathbb{M}\)・\(0\)・\({\rm suc}\) と、証明に必要な性質だけを公理として置きます。
word(,s) … \(\mathbb{M}\)  \(0\)
word(s,s) … \(\textit{+1}\)
𝕄0s … \(0 \in \mathbb{M} , \forall n \in \mathbb{M} . n \textit{+1} \in \mathbb{M}\)
IND𝕄 … \(0 \in C , \forall m \in \mathbb{M} . ( m \in C \Longrightarrow m \textit{+1} \in C ) \Longrightarrow \mathbb{M} \subset C\)
suc𝕄 … \(\begin{cases} n \in \mathbb{M} \Longrightarrow n \textit{+1} \neq 0 \\ m , n \in \mathbb{M} , m \textit{+1} = n \textit{+1} \Longrightarrow m = n \end{cases}\)

word(,s) … \({\tt n}\)
\({\tt n}\). … \({\tt n} = ( {\tt n\,{\text -}\,1} ) \textit{+1}\)

2 自然数の演算

2.1 加法と乗法

\(+\)・\(\cdot\) は +𝕄・*𝕄 の漸化式を満たす演算として仮定します(存在は示しません)。
word(ss,s) … \(+\)
+𝕄 … \(\begin{cases} m \in \mathbb{M} \Longrightarrow m + 0 = m \\ m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m + ( n \textit{+1} ) = ( m + n ) \textit{+1} \end{cases}\)
+∈𝕄 … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m + n \in \mathbb{M}\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄
次の +1 の左辺の斜体の \(+1\) は後続(suc)、右辺の \(+ 1\) は 1 を足すこと。
+1 … \(m \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \textit{+1} = m + 1\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,+𝕄 ,1.
+A … \(m , n , k \in \mathbb{M} \Longrightarrow ( m + n ) + k = m + ( n + k )\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄

word(ss,s) … \(\cdot\)
*𝕄 … \(\begin{cases} m \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \cdot 0 = 0 \\ m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \cdot ( n \textit{+1} ) = ( m \cdot n ) + m \end{cases}\)
⋅∈𝕄 … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \cdot n \in \mathbb{M}\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄
Ldist … \(m , n , k \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \cdot ( n + k ) = m \cdot n + m \cdot k\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄
⋅A … \(m , n , k \in \mathbb{M} \Longrightarrow ( m \cdot n ) \cdot k = m \cdot ( n \cdot k )\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄

+C … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m + n = n + m\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄
⋅C … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \cdot n = n \cdot m\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄


2.2 冪

\(m^n\) は \(m\) の \(n\) 乗(ソースでは m ↑ n)。↑𝕄 の漸化式を満たす演算として仮定します(存在は示しません)。
word(ss,s) … ↑
↑𝕄 … \(\begin{cases} m \in \mathbb{M} \Longrightarrow m ^ 0 = 1 \\ m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m ^ { n \textit{+1} } = ( m ^ n ) \cdot m \end{cases}\)
↑∈𝕄 … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m ^ n \in \mathbb{M}\) \(\blacktriangleleft\) 𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄 ,↑𝕄 ,1.

2.3 順序

\(m \le n\) は \(n = k + m\) となる \(k \in \mathbb{M}\) があること。\(m < n\) は \(m+1 \le n\)。
word(ss,p) … \(\le\)  \(<\)
≤. … \(m \le n \Longleftrightarrow \exists k \in \mathbb{M} . n = k + m\)
<. … \(m < n \Longleftrightarrow m \textit{+1} \le n\)
Ltot … \(m , n \in \mathbb{M} \Longrightarrow m \le n \mathbin{\rm o\!r} n < m\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄
L≤R … \(n \in \mathbb{M} \Longrightarrow n \le n\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄
L≤T … \(x , y , z \in \mathbb{M} , x \le y , y \le z \Longrightarrow x \le z\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄

強い帰納法:\(n\) より小さいすべての数で成り立てば \(n\) でも成り立つなら、すべての自然数で成り立つ。
SIND𝕄 … \(\forall n \in \mathbb{M} . ( \forall z \in \mathbb{M} . ( z < n \Longrightarrow z \in D ) \Longrightarrow n \in D ) \Longrightarrow \mathbb{M} \subset D\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,suc𝕄 ,+𝕄

順序の補題(証明で使う)。
⋅K … \(x , y , a \in \mathbb{M} , a \neq 0 , x \cdot a = y \cdot a \Longrightarrow x = y\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,suc𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄

2.4 偶数と奇数

どの自然数も偶数 \(2k\) か奇数 \(2k+1\) のどちらか一方。証明では「\(2k\) か \(2k+1\) と書ける」(Lpar)・「両方にはならない」(Lne)の形を使い、表には集合の形(𝕄偶奇)で見せます。
平方の展開:\((f+c)^2 = f^2 + 2fc + c^2\)(Sx)、\((2k)^2 = 2(2k^2)\)(Sx2k)、\((2k+1)^2 = 2(2(k^2+k)) + 1\)(Sx2k1)。
自然数は偶数全体 \(2\mathbb{M}\) と奇数全体 \(2\mathbb{M}+1\) に分かれる(𝕄偶奇)。\(b \cdot X\) は \(X\) の各元に \(b\) を掛けた集合、\(X + b\) は各元に \(b\) を足した集合。
word(ss,s) … \(\cdot\)  \(+\)
*^⋅. … \(b \cdot X = \{ b \cdot a \mid a \in X \}\)
^*+. … \(X + b = \{ a + b \mid a \in X \}\)
word(ss,s) … \(\cup\)  \(\cap\)
∪. … \(X \cup Y = \{ x \mid x \in X \mathbin{\rm o\!r} x \in Y \}\)
∩. … \(X \cap Y = \{ x \mid x \in X , x \in Y \}\)
word(,s) … \(\emptyset\)
∅. … \(\emptyset = \{ x \mid {\perp} \}\)
𝕄偶奇 … \(\mathbb{M} = 2 \cdot \mathbb{M} \cup ( 2 \cdot \mathbb{M} + 1 ) , 2 \cdot \mathbb{M} \cap ( 2 \cdot \mathbb{M} + 1 ) = \emptyset\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,suc𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄

2.5 整除と素数

\(d \mid n\) は \(d\) が \(n\) を割り切ること。\(\mathbb{P}\) は素数全体の集合。
word(ss,p) … \(\mid\)
∣. … \(d \mid n \Longleftrightarrow \exists k \in \mathbb{M} . n = d \cdot k\)
∣≤ … \(d , n \in \mathbb{M} , d \mid n , n \neq 0 \Longrightarrow d \le n\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄
∣T … \(p , d , n \in \mathbb{M} , p \mid d , d \mid n \Longrightarrow p \mid n\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄
word(,s) … \(\mathbb{P}\)
ℙ. … \(\mathbb{P} = \{ p \in \mathbb{M} \mid 2 \le p , \forall d \in \mathbb{M} . ( d \mid p \Longrightarrow d = 1 \mathbin{\rm o\!r} d = p ) \}\)
\(d\) が \(b\) を割るとき、\(d\) が \(a\) を割ることと \(a + b\) を割ることは同じ(∣+・∣sub)。
∣+ … \(d , a , b \in \mathbb{M} , d \mid a , d \mid b \Longrightarrow d \mid a + b\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄
∣sub … \(d , u , v \in \mathbb{M} , d \mid u + v , d \mid u \Longrightarrow d \mid v\) \(\blacktriangleleft\) \(\mathbb{W}.\) ,𝕄0s ,IND𝕄 ,suc𝕄 ,+𝕄 ,*𝕄

イベント 100 件